Gebelikte astım tedavisinde temel prensip astımı kontrol altında tutarken en az sayıda ve dozda ilaç kullanmak olacaktır. Astım ilaçlarının gerekiyorsa kullanılmasından kaçınılmamalıdır. Astım ilaçlarının kullanılmasında 6 basamak vardır. Astım ilaçları için yapılan çalışmalar neticesinde hamilelerde kullanımı ile ilgili güvenlik skalası oluşturulmuştur. Doktorunuz buna uygun olarak tedavinizi oluşturacaktır. Sizlere bu yazımızda gebelikte astım tedavisi nasıl olması gerektiğini ve astım ilaçların nasıl kullanılması gerektiğini yazdık. 

Gebelikte astım tedavisi nasıl olmalıdır ?             

Gebelikte astım tedavisi temel prensibi, astımı kontrol altında tutan en az sayıda ve dozda ilaç kullanılmasıdır. Astım ilaçlarının gerektiğinde kullanılmasında da kaçınılmamalıdır.

Astımlı bir hamile hastanın tedavisinde mümkün olduğunca gebenin astımını kontrol altında tutmak ve aynı süreçte fetüse en az zarar verecek şekilde tedavi uygulamak gerekir. Astımlı hamile hastanın tedavisinin bu yüzden denge içinde olması gereklidir.

Gebelikte astım ilaçları nasıl kullanılır ?

Astımı olan hastaların hamilelik öncesinde alerjik astımın kontrolü  için birçok ilaç kullanması gereklidir. Astımlı hastalar hamile kaldığında daha önce kullanmış oldukları bazı ilaçların kullanımında dikkat edilmesi gereken noktalar vardır.

Astımlı hamile hastalarda da aynı şekilde astım klavuzun da yer aldığı gibi astım hastaları için uygulanan basamak tedavisi uygulanır.

Astım Basamak Tedavisi

Basamak Önerilen Tedavi Alternatif Tedavi  
1 İlaç gerek yok
2 Düşük doz inhaler kortikosteridler Lökotrien reseptör antagonisti (LTRA) Teofilin
3

4

Orta doz inhaler   kortikosteroidler

Orta doz inhaler   kortikosteroidler+ LABA

Düşük doz inhaler kortikosteroidler+ uzun etkili β agonist( LABA ), LTRA veya teofilin

Orta doz inhaler   kortikosteroidler+LTRA veya teofilin

5 Yüksek doz inhaler   kortikosteroidler+ LABA Yeni geliştirilen oma
6 Yüksek doz inhaler   kortikosteroidler+ LABA Yeni geliştirilen oma
       

Alerji uzmanları tarafından değerlendirilen hastaların yukardaki şekilde astım ilaçlarını kullanması gereklidir. Astım ilaçları için yapılan çalışmalar neticesinde hamilelerde kullanımı ile ilgili güvenlik skalası belirtilmiştir.

Hamile hastalarda kullanılan ilaçların fetüs üzerinde zararlı etkileri olabileceği için son derece dikkatli olmak gerekir. Bu konuda FDA (Food and Drug Administration-ABD’nin ilaç ve gıdaları denetleyici en üst kurulu) ilaçları gebelikte bebek üzerinde etkileri açısından beş ayrı gruba ayırmıştır:

A Kategorisi:

İnsanlarda yapılan çalışmalarda fetüs üzerine zararlı bir etki saptanmamıştır. Bu gruba dahil olan çok az sayıda ilaç vardır. Gebelikte kullanılan vitaminler bu gruptadır.

B Kategorisi:

Hayvanlarda yapılan çalışmalarda hayvan fetüsları üzerinde zararlı ve olumsuz bir etki saptanmamıştır, ancak insanlarda yapılan çalışmalar mevcut değildir.

Ya da:

Hayvanlarda yapılan çalışmalarda olumsuz etkiler saptanmış, ancak insanlarda yapılan çalışmalarda bu olumsuzluklar doğrulanmamıştır. Penisilin grubu antibiyotikler bu grupta yer alır.

C Kategorisi:

Hayvan ve/veya insanlarda yapılan çalışmalar yetersizdir.

Ya da: Hayvan deneylerinde olumsuz etkiler saptanmış, ancak insanlara ait veri yoktur. Gebelikte kullanılan ilaçların çoğu bu grupta yer alır.

D Kategorisi:

Bu gruptaki ilaçlarda insan fetüsü üzerine olumsuz etki bulunmuştur. Bu gruptaki ilaçlar kar/zarar oranı kar lehine olduğunda kullanılabilecek ilaçlardır. Gruba en iyi örnek sara hastalığı olan anne adaylarının kullanması gereken ilaçlardır.

X Kategorisi:

Bu gruptaki ilaçlarda da insan fetüsü üzerine olumsuz etki bulunmuştur. Ancak bu gruptaki ilaçlar gebelikte kullanıldığında kar/zarar oranı her zaman zarar lehine olan ilaçlardır. Bu yüzden hiçbir şekilde gebelikte kullanılmamalıdır (DES ve Talidomid gibi ilaçlar).

Bu sınıflandırma birçok açıdan yetersizdir ve kafa karıştırmaktan başka bir işe yaramaz. Çünkü sınıflandırma hem gebeliğin hangi döneminde kullanıldığını dikkate almamakta hem de bebekteki riskle birlikte tedavi konusundaki yönlendirmeyi de içermektedir.

Astım ilaçları FDA tarafından belirtilen skala içerisinde nerede yer almaktadır diye bakıldığında çoğu B ve C kategorisindedir.

İlaç grupları İlacın adı/ FDA kategorisi Hamilelik üzerine olası etki
İnhale nefes açıcı kısa etkili ilaçlar

 

Albuterol/ C kategorisi İnsanlarla ilgili olarak güvenli kullanılabilir bilgileri olsada bazı spesifik malformasyonlar ile ilişkili olabilecek
İnhale nefes açıcı uzun etkili ilaçlar Formoterol / C kategorisi

Salmeterol/   C kategorisi

Güveli olabileceği konusunda veriler var
Teofilin

 

Sistemik steroidler

 

Konjenital malformasyonlarda artış yok ama toksisite açısında dikkat edilmeli

Yarık damak gibi oral defektler ayrıca düşük doğum ağırlığı preterm doğum, preeklempsi ve intrauterin büyüme gelişme geriliğine ile ilişkili olabilir. ciddi etkiler yapabileceği yönünde kafa karıştıran bilgiler vardır

İnhale kortikosteroidler Budesonide / B kategorisi

Beklometazon / C kategorisi

Flutikazon / C

Mometasone/ C

Triamcinolone/ C

Güvenle kullanılabileceği hakkında bilgiler vardır ama yüksek dozlarda malformasyonlarda artış riski olabilir. güvenle kullanım konusunda en çok bilgi budesonid için bulunmaktadır.
Lökotrien reseptör antagonisti Mon / B Güvenle kullanılabilir konusunda orta düzeyde bilgiler var
5-LO inhibitör Zileuton/ C Hayvan çalışmalarında güvenle kullanılabileceği konusunda yeterli bilgi yok İnsana ait bilgi yoktur
Anti-IgE Oma/B Preterm doğum ve düşük doğum ağırlığı açısından risk artışına yol açabileceği konusunda tam kesin olamayan bilgiler vardır.

Hamilelik sürecinde kullanılan astım ilaçları hakkından toplanan bilgiler ışığında hamilelik sürecinde kullanabileceğimiz ilaçlar gebenin ve fetüsün en az zarar göreceği şekilde düzenlenmelidir.