Göz alerjisi, tıbbi adıyla alerjik konjonktivit, göz yüzeyinin alerjen maddelere karşı verdiği aşırı bağışıklık yanıtı sonucu gelişen bir göz hastalığıdır. En sık görülen belirtileri göz kaşıntısı, kızarıklık, sulanma ve yanma hissidir. Özellikle her iki gözde birden ortaya çıkan yoğun kaşıntı, göz alerjisinin en ayırt edici bulgusudur.
Toplumda oldukça yaygın olan göz alerjisi; polenler, ev tozu akarları, hayvan tüyleri ve küf sporları gibi çevresel faktörlerle tetiklenir. Bahar aylarında artış gösterse de yıl boyunca devam eden türleri de vardır. Çoğu kişi belirtileri enfeksiyonla karıştırır ve yanlış tedavilere yönelir.
Göz alerjisi genellikle hayati risk oluşturmaz; ancak tedavi edilmediğinde yaşam kalitesini ciddi şekilde düşürebilir, kronik kaşıntı ve göz ovuşturma nedeniyle kornea hasarına yol açabilir.
Göz Alerjisi Belirtileri Nelerdir?
Göz alerjisinin belirtileri genellikle her iki gözde birden ortaya çıkar ve alerjenle temas sonrası hızla başlar. En belirgin ve ayırt edici semptom şiddetli göz kaşıntısıdır. Kaşıntı yoksa göz alerjisi olasılığı düşer.
Göz alerjisi belirtileri şunlardır:
Göz kaşıntısı: En sık görülen belirtidir. Sürekli ovuşturma isteği oluşur.
Göz kızarıklığı: Göz damarlarının genişlemesine bağlı gelişir.
Göz sulanması: Aşırı gözyaşı üretimi görülür.
Yanma ve batma hissi: Göz yüzeyinde tahriş hissi olur.
Göz kapaklarında şişlik: Özellikle sabahları belirgin olabilir.
Işığa hassasiyet: Nadiren daha ileri vakalarda ortaya çıkar.
Şeffaf, ipliksi akıntı: Enfeksiyondan farklı olarak sarı-yeşil akıntı olmaz.
Göz Alerjisi ile Göz Enfeksiyonu Nasıl Ayırt Edilir?
Alerjide kaşıntı baskındır.
Enfeksiyonda genellikle tek göz etkilenir.
Enfeksiyonda çapak ve yoğun akıntı görülür.
Alerjide ateş olmaz.
Bu ayrım, yanlış antibiyotik kullanımını önlemek açısından önemlidir.
Göz Alerjisi Neden Olur?
Göz alerjisi, bağışıklık sisteminin normalde zararsız olan maddelere karşı aşırı tepki vermesi sonucu gelişir. Bu maddelere alerjen denir. Alerjenle temas sonrası vücut histamin başta olmak üzere çeşitli kimyasallar salgılar ve bu durum gözde kaşıntı, kızarıklık ve sulanma gibi belirtilere yol açar.
Göz alerjisine neden olan en sık tetikleyiciler şunlardır:
Polenler
Bahar aylarında artış gösteren polenler, mevsimsel göz alerjisinin en yaygın nedenidir. Özellikle çimen ve ağaç polenleri göz yüzeyinde reaksiyon başlatır.
Ev Tozu Akarları
Yatak, yastık, halı ve koltuklarda bulunan mikroskobik akarlar yıl boyunca süren göz alerjisine neden olabilir.
Hayvan Tüyü ve Deri Döküntüleri
Evcil hayvanların tüylerinden çok, deri döküntüleri ve salgıları alerjiye yol açar.
Küf Sporları
Nemli ortamlarda çoğalan küf mantarları hem solunum yollarını hem de gözleri etkileyebilir.
Kozmetik Ürünler ve Kimyasallar
Göz makyaj ürünleri, lens solüsyonları veya kimyasal içerikli temizlik ürünleri hassas bireylerde alerjik reaksiyon başlatabilir.
Göz Alerjisi Nasıl Gelişir?
Alerjik bünyeye sahip kişilerde bağışıklık sistemi alerjenle ilk karşılaşmada duyarlanır. Sonraki temaslarda ise hızlı bir bağışıklık yanıtı oluşur. Bu süreçte mast hücrelerinden histamin salınır ve göz yüzeyinde inflamasyon meydana gelir.
Bu nedenle göz alerjisi genellikle:
Alerjik rinit (saman nezlesi) olan kişilerde
Astımı olan bireylerde
Ailesinde alerji öyküsü bulunanlarda
daha sık görülür.
Göz Alerjisine Ne İyi Gelir?
Göz alerjisinde tedavinin temel amacı kaşıntıyı azaltmak, inflamasyonu kontrol altına almak ve alerjen temasını en aza indirmektir. Hafif vakalarda basit önlemler yeterli olabilirken, sık tekrarlayan veya şiddetli durumlarda tıbbi tedavi gerekir.
1. Alerjenden Korunma
Tedavinin ilk basamağı tetikleyici faktörlerden uzak durmaktır.
Polen döneminde dışarıda uzun süre kalmamak
Eve gelince yüz ve göz çevresini yıkamak
Ev tozu için yatak ve yastık kılıflarını düzenli değiştirmek
Evi sık havalandırmak ve nem kontrolü sağlamak
Alerjenle temas azaldıkça belirtiler de azalır.
2. Soğuk Uygulama
Göz kapaklarına uygulanan soğuk kompres, damar genişlemesini azaltarak kaşıntı ve kızarıklığı hafifletebilir. Bu yöntem özellikle ani başlayan belirtilerde rahatlama sağlar.
3. Suni Gözyaşı Damlası
Koruyucu içermeyen suni gözyaşı damlaları, göz yüzeyindeki alerjenleri temizlemeye yardımcı olur ve tahrişi azaltır. Hafif göz alerjisinde ilk tercih olabilir.
4. Antihistaminik ve Antialerjik Damla
Göz alerjisi tedavisinde en sık kullanılan ilaçlardır. Histamin etkisini bloke ederek kaşıntıyı hızlı şekilde azaltır. Doktor önerisiyle kullanılmalıdır.
5. Kortikosteroid Damla
Şiddetli ve dirençli vakalarda kısa süreli olarak uygulanabilir. Ancak uzun süreli ve kontrolsüz kullanım göz içi basıncını artırabileceği için mutlaka uzman kontrolünde olmalıdır.
6. Alerji Aşısı (İmmünoterapi)
Eğer göz alerjisi polen veya ev tozu gibi belirli bir alerjene bağlıysa ve şikayetler her yıl tekrarlıyorsa, immünoterapi kalıcı çözüm sağlayabilir. Bu yöntem bağışıklık sistemini alerjene karşı toleranslı hale getirir.
Evde Uygulanan Yöntemler Yeterli mi?
Hafif mevsimsel göz alerjisinde evde uygulanan yöntemler geçici rahatlama sağlayabilir. Ancak:
Belirtiler uzun sürüyorsa
Gözde görme bulanıklığı varsa
Sürekli ilaç ihtiyacı doğuyorsa
mutlaka alerji uzmanına başvurulmalıdır.
Göz Alerjisi Nasıl Teşhis Edilir?
Göz alerjisi tanısı çoğu zaman hastanın şikayetleri ve klinik muayene ile konur. Özellikle her iki gözde birden ortaya çıkan yoğun kaşıntı, sulanma ve kızarıklık alerjik konjonktivit için tipiktir.
Ancak doğru tedavi planı oluşturabilmek için altta yatan alerjenin belirlenmesi önemlidir.
Klinik Muayene
Uzman hekim göz yüzeyini değerlendirir. Alerjik konjonktivitte genellikle:
Konjonktivada kızarıklık
Papiller yapı artışı
Şeffaf, ipliksi akıntı
Göz kapaklarında ödem
görülür.
Enfeksiyonla karışmaması için dikkatli değerlendirme yapılmalıdır.
Alerji Testleri
Şikayetler tekrarlıyorsa veya yıl boyunca devam ediyorsa alerji testleri önerilebilir.
Deri Prick Testi:
En sık kullanılan yöntemdir. Polen, ev tozu, hayvan epiteli gibi maddelere karşı duyarlılık ölçülür.
Spesifik IgE Kan Testi:
Kanda alerjene özgü antikor düzeyi değerlendirilir.
Bu testler sayesinde hangi alerjenin göz alerjisine neden olduğu netleşir ve hedefe yönelik tedavi planlanabilir.
Hangi Durumlarda İleri Değerlendirme Gerekir?
Görme bulanıklığı varsa
Işığa aşırı hassasiyet gelişmişse
Tek gözde şiddetli ağrı varsa
Tedaviye rağmen düzelmeyen belirtiler varsa
bu durumlarda farklı göz hastalıkları dışlanmalıdır.
Göz Alerjisi Ne Kadar Sürer?
Göz alerjisinin süresi, alerjinin türüne ve alerjenle temas süresine bağlı olarak değişir. Bazı kişilerde birkaç gün içinde düzelirken, bazı hastalarda haftalar hatta aylar boyunca devam edebilir.
Mevsimsel Göz Alerjisi
Polenlere bağlı gelişen göz alerjisi genellikle bahar ve yaz aylarında ortaya çıkar. Polen yoğunluğu sürdüğü sürece belirtiler devam edebilir. Polen sezonu bittiğinde şikayetler büyük oranda azalır.
Yıl Boyu Süren (Perennial) Göz Alerjisi
Ev tozu akarları veya hayvan epiteline bağlı göz alerjisinde belirtiler yıl boyunca hafif ama sürekli seyredebilir. Bu tipte şikayetler dalgalı şekilde devam eder.
Tedavi Edilmezse Ne Olur?
Hafif vakalarda göz alerjisi ciddi bir hasar bırakmaz. Ancak:
Sürekli göz ovuşturma
Uzun süreli inflamasyon
Kontrolsüz ilaç kullanımı
kornea yüzeyinde hasara ve görme kalitesinde bozulmaya yol açabilir.
Özellikle çocuklarda kronik kaşıntı, ilerleyen dönemde kornea problemlerine zemin hazırlayabilir. Bu nedenle tekrarlayan veya uzun süren belirtiler mutlaka değerlendirilmelidir.
Göz Alerjisi Kendiliğinden Geçer mi?
Alerjenle temas kesildiğinde belirtiler gerileyebilir. Ancak altta yatan alerjik yatkınlık devam ettiği için tetikleyici tekrar ortaya çıktığında şikayetler yeniden başlayabilir.
Kalıcı kontrol için:
Alerjenin belirlenmesi
Düzenli koruyucu önlemler
Gerekirse immünoterapi
önemlidir.
Sık Sorulan Sorular
Göz alerjisi bulaşıcı mıdır?
Hayır. Göz alerjisi bulaşıcı değildir. Enfeksiyon kaynaklı konjonktivitlerden farklı olarak alerjik konjonktivit bağışıklık sisteminin verdiği bir tepkidir ve kişiden kişiye geçmez.
Göz alerjisi tek gözde olur mu?
Genellikle her iki gözde birden görülür. Ancak bazı durumlarda belirtiler bir gözde daha baskın olabilir. Sadece tek gözde şiddetli ağrı ve akıntı varsa enfeksiyon ihtimali değerlendirilmelidir.
Göz alerjisi için antibiyotik gerekir mi?
Hayır. Göz alerjisi bakteriyel bir enfeksiyon değildir. Antibiyotik damlalar genellikle etkili olmaz. Yanlış kullanım gereksiz ilaç yüküne neden olabilir.
Göz alerjisi nasıl anlaşılır?
En belirgin belirti şiddetli kaşıntıdır. Kaşıntıya kızarıklık, sulanma ve şeffaf akıntı eşlik eder. Çapaklanma ve yoğun sarı akıntı daha çok enfeksiyon düşündürür.
Göz alerjisi kalıcı mıdır?
Alerjik yatkınlık devam ettiği sürece tekrarlayabilir. Ancak doğru tedavi ve alerjen kontrolü ile belirtiler büyük ölçüde kontrol altına alınabilir.
Göz alerjisi körlük yapar mı?
Hafif ve orta şiddetteki göz alerjileri genellikle kalıcı hasar bırakmaz. Ancak ağır ve tedavi edilmemiş vakalarda kornea etkilenebilir. Bu nedenle uzun süren belirtiler ihmal edilmemelidir.
Göz Alerjisi Kontrol Altına Alınabilir Bir Hastalıktır
Göz alerjisi, toplumda sık görülen ancak çoğu zaman hafife alınan bir alerjik hastalıktır. Özellikle tekrarlayan kaşıntı ve kızarıklık şikayetleri yaşam kalitesini düşürür ve yanlış tedavi uygulamaları nedeniyle kronikleşebilir.
Unutulmamalıdır ki göz alerjisinde en önemli adım, belirtileri baskılamak değil; altta yatan alerjeni doğru şekilde tespit etmektir. Alerjen belirlenmeden yapılan tedaviler geçici rahatlama sağlar ancak kalıcı çözüm sunmaz.
Erken tanı ve doğru tedavi ile:
Şikayetler kontrol altına alınabilir
İlaç ihtiyacı azaltılabilir
Kornea hasarı riski önlenebilir
Uzun vadeli yaşam kalitesi artırılabilir
Özellikle her yıl aynı dönemde tekrar eden göz kaşıntısı, sulanma ve kızarıklık şikayetleri olan hastaların alerji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önemlidir.
Ne Zaman Uzman Görüşü Almalısınız?
Belirtiler 1 haftadan uzun sürüyorsa
Sürekli damla ihtiyacı oluşuyorsa
Görme kalitesinde azalma varsa
Çocuklarda yoğun göz kaşıntısı görülüyorsa
gecikmeden uzman değerlendirmesi önerilir.
Göz alerjisi doğru yaklaşımla kontrol altına alınabilir bir hastalıktır. Ancak ihmal edildiğinde uzun süreli sorunlara yol açabilir.
