Göğüs hastalıkları (pulmonoloji), akciğerler ve solunum yollarını etkileyen hastalıkların tanı, tedavi ve takibiyle ilgilenen tıp dalıdır. Astım, KOAH, zatürre, akciğer kanseri, bronşit, tüberküloz ve uyku apnesi gibi hastalıkları kapsar. Nefes darlığı, uzun süren öksürük, hırıltı, balgam ve göğüs ağrısı gibi şikâyetlerin nedenini araştırır.

Göğüs hastalıkları yalnızca enfeksiyon tedavisiyle sınırlı değildir. Kronik solunum yolu hastalıklarının kontrolü, akciğer fonksiyonlarının değerlendirilmesi ve ciddi hastalıkların erken tanısı bu branşın temel amaçları arasındadır. Özellikle 2–3 haftadan uzun süren öksürük ve ilerleyici nefes darlığı durumlarında uzman değerlendirmesi önemlidir.

İçindekiler

Göğüs Hastalıkları Bölümü Neye Bakar?

Göğüs hastalıkları bölümü, solunum sistemini etkileyen şikâyetlerin nedenini belirlemek için klinik değerlendirme ve gerekli tetkikleri bir arada yürütür. Hastanın öyküsü (şikâyetin ne zaman başladığı, tetikleyiciler, sigara öyküsü, mesleki maruziyet, alerji/astım geçmişi) ve muayene bulguları ile birlikte; solunum fonksiyon testleri, akciğer görüntüleme yöntemleri ve gerektiğinde ileri tanısal işlemler planlanır.

Bu bölümün ilgilendiği alanlar özetle şunlardır:

  • Solunum yolu daralması ile giden hastalıklar (astım, KOAH, bronşektazi)
  • Enfeksiyonlar (zatürre/pnömoni, bronşit, tüberküloz)
  • Akciğer dokusu hastalıkları (interstisyel akciğer hastalıkları, fibrozis)
  • Damar kaynaklı hastalıklar (pulmoner emboli, pulmoner hipertansiyon)
  • Tümörler ve kitleler (akciğer kanseri, nodüller)
  • Uyku ilişkili solunum bozuklukları (uyku apnesi)

Göğüs hastalıklarında doğru branşa yönlenmek, “kronik öksürük” gibi basit görünen bir şikâyetin altında yatan astım, reflü, sinüzit, enfeksiyon veya daha ciddi bir nedenin erken yakalanmasını sağlar.

Göğüs Hastalıkları Doktoru Ne İş Yapar?

Göğüs hastalıkları doktoru (pulmonoloji uzmanı), akciğerler ve solunum yollarını etkileyen hastalıkların tanı, tedavi ve takibini yapan uzman hekimdir. Nefes darlığı, uzun süren öksürük, hırıltılı solunum, balgam, göğüs ağrısı ve uyku sırasında solunum problemleri gibi şikâyetleri değerlendirir.

Bu uzmanlık alanı yalnızca enfeksiyon tedavisi ile sınırlı değildir. Göğüs hastalıkları doktoru:

  • Astım ve KOAH gibi kronik hava yolu hastalıklarını yönetir
  • Akciğer enfeksiyonlarını teşhis eder ve tedavi planlar
  • Akciğer kanseri şüphesinde ileri tetkikleri organize eder
  • Pulmoner emboli gibi acil durumları değerlendirir
  • Uyku apnesi tanı ve takibini yapar
  • Sigara bırakma sürecinde medikal destek sağlar
  • Solunum fonksiyon testlerini yorumlar
  • Gerekli durumlarda bronkoskopi gibi girişimsel işlemler uygular

Göğüs hastalıkları doktoru, kronik akciğer hastalıklarında hastayı uzun süreli takip eder. Amaç yalnızca hastalığı tedavi etmek değil, yaşam kalitesini korumak ve hastalığın ilerlemesini önlemektir.

Hangi Durumlarda Göğüs Hastalıkları Doktoruna Başvurulmalıdır?

  • 3 haftadan uzun süren öksürük
  • Eforla artan nefes darlığı
  • Balgamda kan görülmesi
  • Gece artan hırıltı veya göğüste sıkışma
  • Sık tekrarlayan zatürre veya bronşit
  • Uyku sırasında nefes durması

Bu belirtiler erken dönemde değerlendirildiğinde ciddi hastalıkların önüne geçilebilir.

Hangi Şikâyetlerde Göğüs Hastalıklarına Gidilir?

Aşağıdaki şikâyetler göğüs hastalıkları değerlendirmesi gerektirebilir. Özellikle 2–3 haftayı aşan belirtiler “geçer” diye beklenmemelidir.

Nefes darlığı

Merdiven çıkarken, yürürken veya gece yatınca artan nefes darlığı astım, KOAH, kalp-damar sorunları veya akciğer dokusu hastalıklarıyla ilişkili olabilir.

Uzun süren öksürük

3 haftadan uzun süren öksürükte astım, geniz akıntısı, reflü, enfeksiyonlar, sigara ilişkili hastalıklar veya nadiren kitle/nodül gibi nedenler araştırılır.

Hırıltılı solunum ve göğüste sıkışma

Özellikle gece artan hırıltı ve göğüste baskı hissi astımı düşündürebilir; KOAH’ta da benzer yakınmalar görülebilir.

Balgam ve balgamda renk değişimi

Sarı-yeşil balgam enfeksiyon lehine olabilir; uzun süreli balgam ise bronşit/KOAH/bronşektazi gibi kronik hastalıkları akla getirir.

Göğüs ağrısı

Her göğüs ağrısı akciğer kaynaklı değildir; ancak nefesle artan ağrı, ateş, öksürük eşlik ediyorsa akciğer ve plevra hastalıkları açısından değerlendirme gerekir.

Uyku sırasında horlama, nefes durması, gündüz uyuklama

Uyku apnesi; yüksek tansiyon, kalp-damar riskleri ve gündüz performans düşüklüğüyle ilişkili olabildiği için göğüs hastalıkları/uyku birimi değerlendirmesi önemlidir.

En Sık Görülen Göğüs Hastalıkları

Göğüs hastalıkları bölümü, hem ani gelişen (akut) hem de uzun süreli (kronik) solunum sistemi hastalıklarını kapsar. Ancak bazı hastalıklar klinik pratikte çok daha sık karşımıza çıkar.

Astım

Astım, hava yollarının aşırı duyarlılığı ve daralması ile seyreden kronik bir hastalıktır. Nefes darlığı, hırıltı, göğüste sıkışma ve özellikle gece artan öksürük tipiktir. Alerjik zemin, aile öyküsü ve çevresel tetikleyiciler (toz, polen, sigara dumanı) önemli rol oynar.

Astımda erken tanı ve düzenli takip, atakların önlenmesi açısından kritiktir. Uygun inhaler tedavi ile hastaların büyük kısmında kontrol sağlanabilir.

KOAH (Kronik Obstrüktif Akciğer Hastalığı)

KOAH genellikle uzun süreli sigara kullanımıyla ilişkilidir. Kronik öksürük, balgam ve ilerleyici nefes darlığı ile seyreder. Zaman içinde akciğer fonksiyonlarında kalıcı kayıp gelişebilir.

KOAH’ta erken evrede sigaranın bırakılması, hastalığın ilerlemesini yavaşlatır. İleri evrelerde inhaler tedaviler, solunum rehabilitasyonu ve bazı durumlarda oksijen tedavisi gerekebilir.

Zatürre (Pnömoni)

Zatürre, akciğer dokusunun enfeksiyonudur. Yüksek ateş, titreme, balgamlı öksürük ve nefes darlığı görülebilir. Özellikle ileri yaşta, kronik hastalığı olan kişilerde daha ağır seyredebilir.

Erken antibiyotik tedavisi ve uygun takip, komplikasyon riskini azaltır.

Akut ve Kronik Bronşit

Bronşit, hava yollarının iltihaplanmasıdır. Akut bronşit genellikle viral enfeksiyon sonrası gelişir ve geçicidir. Kronik bronşit ise en az iki yıl üst üste üç ay süren balgamlı öksürük ile tanımlanır ve çoğu zaman sigara ile ilişkilidir.

Akciğer Kanseri

Akciğer kanseri, özellikle sigara öyküsü olan bireylerde daha sık görülür. Uzun süren öksürük, balgamda kan, açıklanamayan kilo kaybı ve göğüs ağrısı uyarıcı belirtilerdir.

Erken evrede yakalanması tedavi başarısını belirgin şekilde artırır. Bu nedenle risk grubundaki kişilerde düzenli kontrol önemlidir.

Pulmoner Emboli

Pulmoner emboli, akciğer damarlarının pıhtı ile tıkanmasıdır. Ani başlayan nefes darlığı, göğüs ağrısı ve çarpıntı ile kendini gösterebilir. Hayati risk taşıyabileceği için acil değerlendirme gerektirir.

Tüberküloz (Verem)

Tüberküloz, bulaşıcı bir akciğer enfeksiyonudur. Uzun süren öksürük, gece terlemesi, kilo kaybı ve halsizlik ile seyredebilir. Erken tanı ve düzenli tedavi, hem hasta hem toplum sağlığı açısından kritik önemdedir.

Uyku Apnesi

Uyku sırasında solunumun durmasıyla karakterizedir. Horlama, gece nefessiz kalma atakları, sabah baş ağrısı ve gündüz uyuklama tipiktir. Tedavi edilmezse kalp-damar hastalıkları riskini artırabilir.

Göğüs Hastalıklarında Tanı Yöntemleri

Doğru tanı, etkili tedavinin temelidir. Göğüs hastalıklarında tanı genellikle çok aşamalı bir değerlendirme ile konur.

Solunum Fonksiyon Testi (SFT)

Akciğerlerin kapasitesini ve hava akışını ölçer. Astım ve KOAH tanısında temel testtir.

Akciğer Grafisi

En sık kullanılan görüntüleme yöntemidir. Zatürre, kitle, sıvı birikimi gibi durumları gösterebilir.

Bilgisayarlı Tomografi (BT)

Daha ayrıntılı görüntü sağlar. Akciğer nodülleri, kanser şüphesi veya emboli değerlendirmesinde kullanılır.

Kan Gazı Analizi

Kandaki oksijen ve karbondioksit düzeylerini ölçer. İleri akciğer hastalıklarında önemlidir.

Bronkoskopi

Hava yollarının kamera ile incelenmesini sağlar. Gerekirse biyopsi alınabilir.

Polisomnografi (Uyku Testi)

Uyku apnesi tanısında kullanılır.

Göğüs Hastalıkları Muayene Süreci Nasıl İlerler?

Göğüs hastalıkları değerlendirmesi yalnızca bir akciğer grafisi çekmekten ibaret değildir. Doğru tanı için sistematik ve aşamalı bir yaklaşım gerekir.

1. Ayrıntılı Hasta Öyküsü

Muayenenin en önemli kısmı hastanın öyküsüdür. Uzman hekim şu sorulara odaklanır:

  • Şikâyet ne zaman başladı?
  • Nefes darlığı eforla mı artıyor?
  • Öksürük ne kadar süredir devam ediyor?
  • Sigara kullanımı var mı?
  • Mesleki toz, kimyasal veya duman maruziyeti var mı?
  • Alerji veya astım öyküsü bulunuyor mu?
  • Gece şikâyetleri artıyor mu?

Özellikle kronik öksürük ve nefes darlığında bu bilgiler tanı için yön göstericidir.

2. Fizik Muayene

Hekim akciğerleri stetoskopla dinler. Hırıltı, raller, solunum sesinde azalma gibi bulgular değerlendirilir. Ayrıca oksijen satürasyonu ölçülür.

3. Gerekli Tetkiklerin Planlanması

Her hastaya aynı test yapılmaz. Şikâyete göre planlama yapılır:

  • Solunum fonksiyon testi: Astım ve KOAH şüphesinde
  • Akciğer grafisi: Enfeksiyon, kitle veya sıvı değerlendirmesi
  • BT (Tomografi): Detaylı görüntüleme gerektiğinde
  • Kan testleri: Enfeksiyon veya sistemik durum değerlendirmesi
  • Bronkoskopi: Şüpheli lezyon veya biyopsi gerektiren durumlarda

Bu aşamada gereksiz tetkikten kaçınılır; hedefe yönelik tanı yaklaşımı benimsenir.

4. Tanı ve Kişiselleştirilmiş Tedavi Planı

Tanı konduktan sonra tedavi planı hastaya özel hazırlanır. Astım hastasında inhaler eğitimi, KOAH hastasında sigara bırakma desteği ve solunum rehabilitasyonu, enfeksiyonlarda uygun ilaç planı yapılır.

Takip süreci de tedavinin önemli bir parçasıdır. Özellikle kronik hastalıklarda düzenli kontrol, hastalığın ilerlemesini yavaşlatır.

Göğüs Hastalıklarında Erken Tanının Önemi

Göğüs hastalıklarının önemli bir kısmı erken dönemde belirti verir; ancak çoğu kişi şikâyetleri hafife alır.

Kronik Öksürük Neden Önemlidir?

3 haftadan uzun süren öksürük; astım, kronik bronşit, reflü veya nadiren ciddi akciğer hastalıklarının habercisi olabilir. Erken değerlendirme, ilerleyici hastalıkların önüne geçebilir.

Nefes Darlığı “Yaşa Bağlı” mıdır?

Birçok kişi nefes darlığını yaşa veya kondisyonsuzluğa bağlar. Ancak ilerleyici nefes darlığı:

  • KOAH
  • Akciğer fibrozisi
  • Kalp-damar hastalıkları
  • Pulmoner hipertansiyon

gibi ciddi tabloların belirtisi olabilir.

Akciğer Kanserinde Erken Tanı

Özellikle uzun süre sigara içmiş kişilerde düşük doz akciğer tomografisi ile erken tanı mümkündür. Erken evrede yakalanan akciğer kanserinde tedavi başarısı belirgin şekilde artar.

Astım ve KOAH’ta Kontrolün Önemi

Kontrolsüz astım ataklara ve hastane başvurularına yol açabilir. KOAH’ta erken dönemde müdahale, akciğer fonksiyon kaybını yavaşlatabilir.

Göğüs Sağlığını Korumak İçin Öneriler

  • Sigara içmeyin ve pasif dumandan kaçının.
  • Düzenli egzersiz yapın.
  • Grip ve zatürre aşılarınızı ihmal etmeyin.
  • Hava kirliliğinin yoğun olduğu dönemlerde dikkatli olun.
  • Uzun süren solunum şikâyetlerini ertelemeyin.

Ne Zaman Acil Başvurulmalı?

Göğüs hastalıklarına ait bazı belirtiler beklenmemeli, doğrudan acil değerlendirilmelidir. Özellikle aşağıdaki durumlarda zaman kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

  • Ani başlayan ve hızla artan nefes darlığı
  • Göğüste baskı hissi ile birlikte nefes alamama
  • Balgamda kan görülmesi
  • Ani ve şiddetli göğüs ağrısı
  • Bayılma veya bilinç bulanıklığı
  • Morarma (dudak veya parmak uçlarında)

Ani gelişen nefes darlığı ve göğüs ağrısı, pulmoner emboli gibi hayati risk taşıyan durumların belirtisi olabilir. Bu nedenle “geçer” diye beklemek ciddi sonuçlara yol açabilir.

Göğüs Hastalıklarında Tedavi Yaklaşımı

Göğüs hastalıklarında tedavi, hastalığın türüne, evresine ve hastanın genel sağlık durumuna göre planlanır. Her hastalık için tek tip tedavi yaklaşımı yoktur; kişiye özel değerlendirme esastır.

İlaç Tedavisi

  • İnhaler bronkodilatörler: Astım ve KOAH’ta hava yollarını genişletir.
  • Kortikosteroidler: Solunum yollarındaki iltihabı azaltır.
  • Antibiyotikler: Bakteriyel enfeksiyonlarda kullanılır.
  • Antikoagülanlar: Pulmoner embolide pıhtı tedavisinde kullanılır.

İnhaler ilaçların doğru teknikle kullanılması tedavinin başarısı açısından kritik önemdedir.

Solunum Rehabilitasyonu

Özellikle KOAH ve kronik akciğer hastalıklarında egzersiz eğitimi, nefes teknikleri ve kas güçlendirme programları uygulanır. Bu yöntemler yaşam kalitesini belirgin şekilde artırabilir.

Oksijen Tedavisi

İleri evre akciğer hastalıklarında kandaki oksijen seviyesi düşebilir. Uzun süreli oksijen tedavisi bazı hastalarda hayati önem taşır.

Girişimsel ve Cerrahi Tedaviler

Akciğer kanseri, bazı nodüller veya ileri evre hastalıklarda cerrahi girişim gerekebilir. Bu süreç genellikle multidisipliner ekip tarafından planlanır.

Kimler Risk Altındadır?

Bazı bireylerde göğüs hastalıkları gelişme riski daha yüksektir:

  • Sigara içen veya uzun süre sigara içmiş kişiler
  • Pasif sigara dumanına maruz kalanlar
  • Hava kirliliğinin yoğun olduğu bölgelerde yaşayanlar
  • Kimyasal veya toz maruziyeti olan meslek grupları
  • Alerjik bireyler
  • Kronik hastalığı olan yaşlı bireyler

Özellikle sigara, göğüs hastalıklarının en önemli önlenebilir risk faktörüdür.

Sık Sorulan Sorular

Göğüs hastalıkları hangi hastalıklara bakar?

Astım, KOAH, zatürre, bronşit, akciğer kanseri, pulmoner emboli, tüberküloz ve uyku apnesi gibi solunum sistemi hastalıklarının tanı ve tedavisiyle ilgilenir.

Göğüs hastalıklarına hangi şikâyetle gidilir?

Uzun süren öksürük, nefes darlığı, balgam, göğüs ağrısı, hırıltılı solunum veya uyku sırasında nefes durması gibi şikâyetlerde başvurulmalıdır.

Göğüs hastalıkları ile kardiyoloji arasındaki fark nedir?

Göğüs hastalıkları akciğer ve solunum sistemiyle ilgilenirken, kardiyoloji kalp ve damar hastalıklarını değerlendirir. Ancak göğüs ağrısı gibi bazı belirtiler her iki branş tarafından da incelenebilir.

Nefes darlığı her zaman akciğer hastalığı anlamına gelir mi?

Hayır. Nefes darlığı kalp hastalıkları, anemi, obezite veya psikolojik nedenlere bağlı da olabilir. Bu nedenle ayrıntılı değerlendirme gerekir.

Sonuç

Göğüs hastalıkları, solunum sistemi sağlığını korumak ve hastalıkları erken dönemde tanımlamak açısından hayati öneme sahiptir. Uzun süren öksürük, nefes darlığı veya tekrarlayan solunum yolu enfeksiyonları hafife alınmamalıdır.

Erken tanı ve doğru tedavi planı, birçok kronik hastalığın ilerlemesini önleyebilir ve yaşam kalitesini artırabilir. Risk grubundaysanız veya şikâyetleriniz devam ediyorsa bir göğüs hastalıkları uzmanına başvurmanız önemlidir.