Yetişkinlerde Ağızlıklı Hazne Kullanma Yöntemi

Yetişkinlerde ağızlıklı hazne kullanma yöntemi, basınçlı ölçülü doz inhalerlerden çıkan ilacın akciğerlere daha etkili şekilde ulaşmasına yardımcı olur. Ağızlıklı hazne, inhaler ile ağız arasına yerleştirilen bir ara cihazdır. İlaç önce haznenin içine püskürtülür, ardından ağızlıktan nefes alınarak solunum yollarına taşınır. Bu sistem özellikle inhalere basma ile nefes alma hareketini aynı anda yapmakta zorlanan kişilerde kullanım kolaylığı sağlar.

Hazne kullanılması inhaler tekniğini tamamen önemsiz hale getirmez. İnhalerin doğru hazırlanması, hazneye her seferinde yalnızca bir püskürtme yapılması, ağızlığın dudaklarla tamamen kavranması ve ilaç püskürtüldükten sonra gecikmeden uygun şekilde nefes alınması gerekir. Birden fazla doz reçete edilmişse her püskürtme ayrı ayrı uygulanmalıdır.

Ağızlıklı Hazne Nedir ve Neden Kullanılır?

Ağızlıklı hazne, basınçlı ölçülü doz inhaler ile birlikte kullanılan içi boş bir ara cihazdır. Bazı modellerde tek yönlü valf bulunur. İnhalerden çıkan aerosol doğrudan ağıza gitmek yerine önce hazneye dolar. Kullanıcı daha sonra ağızlıktan nefes aldığında ilaç hazneden solunum yollarına taşınır.

Basınçlı inhaler doğrudan kullanıldığında ilaca basma ile nefes alma hareketinin doğru zamanda yapılması gerekir. Bu koordinasyon sağlanamadığında ilacın önemli bir kısmı ağız ve boğazda kalabilir. Hazne bu zamanlama sorununu azaltır ve ilacın daha kontrollü şekilde solunmasına yardımcı olur.

Hazne aynı zamanda aerosolün hızını azaltır. Böylece büyük ilaç parçacıklarının ağız ve boğaza çarpması azalabilir. Özellikle inhaler kortikosteroid kullanımında bu özellik ağız ve boğaz bölgesindeki lokal yan etkilerin azaltılmasına katkı sağlayabilir.

Hazneler yalnızca uygun basınçlı ölçülü doz inhalerlerle kullanılmalıdır. Turbuhaler, Diskus, Ellipta veya kapsüllü kuru toz inhalerler hazneyle kullanılmaz.

Yetişkinlerde Ağızlıklı Hazne Nasıl Kullanılır?

Uygulamaya başlamadan önce kullanılan inhalerin hazneyle uyumlu olduğundan ve haznenin temiz, kuru ve hasarsız olduğundan emin olunmalıdır.

1. İnhalerin kapağını çıkarın. Ağızlık kısmında yabancı madde veya tıkanıklık bulunmadığını kontrol edin.
2. İnhaleri gerekiyorsa çalkalayın. Basınçlı ölçülü doz inhalerlerin önemli bir bölümünün uygulamadan önce çalkalanması gerekir. Kullanılan ürünün kendi talimatına uyulmalıdır.
3. İnhaleri hazneye yerleştirin. İnhalerin ağızlık kısmını haznenin arka bölümündeki uygun girişe sıkıca takın. Bağlantıda boşluk olmamalıdır.
4. Dik pozisyonda oturun veya ayakta durun. Göğüs kafesinin rahat hareket edebileceği bir pozisyon tercih edin.
5. Nefesinizi hazneden uzakta verin. Ağızlığı ağzınıza almadan önce rahatça verebildiğiniz kadar nefesinizi dışarı boşaltın. Haznenin içine nefes vermeyin.
6. Haznenin ağızlığını dudaklarınızla tamamen kavrayın. Ağızlık dişlerin arasında olabilir ancak ısırılmamalıdır. Dudaklar ağızlık çevresinde boşluk bırakmamalıdır.
7. İnhalere yalnızca bir kez basın. Tek doz ilacı haznenin içine püskürtün. Aynı anda iki veya daha fazla püskürtme yapılmamalıdır.
8. Gecikmeden yavaş ve derin nefes alın. İlacı hazneden ağız yoluyla yavaş ve derin bir nefesle soluyun. Valfli bazı haznelerde çok hızlı nefes alındığında uyarı sesi duyulabilir; böyle bir durumda nefes daha yavaş alınmalıdır.
9. Nefesinizi tutun. Derin inhalasyon tamamlandıktan sonra ağızlığı çıkarın ve nefesinizi mümkünse yaklaşık 10 saniye veya rahatça tutabildiğiniz süre kadar tutun.
10. Alternatif olarak birkaç normal nefes alınabilir. Tek derin nefesi yapmakta zorlanan kişilerde, kullanılan haznenin talimatı uygunsa bir püskürtmeden sonra ağızlık çıkarılmadan birkaç normal nefes alıp verme yöntemi kullanılabilir.
11. İkinci püskürtme gerekiyorsa işlemi tekrarlayın. Her doz ayrı hazırlanmalı ve ayrı inhalasyonla alınmalıdır. İnhaleri gerekiyorsa yeniden çalkalayın ve aynı basamakları uygulayın.
12. Kortikosteroid içeriyorsa ağzınızı çalkalayın. Uygulamadan sonra ağız suyla çalkalanmalı ve su yutulmadan tükürülmelidir.

Ağızlıklı Hazne Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?

Hazne kullanımındaki en önemli kurallardan biri aynı anda yalnızca tek doz püskürtmektir. Doktor iki püskürtme reçete etmiş olsa bile iki doz hazneye arka arkaya sıkılıp tek nefesle alınmamalıdır. Birden fazla aerosol dozunun aynı anda hazneye verilmesi ilaç parçacıklarının haznenin iç yüzeyine daha fazla tutunmasına ve alınan dozun azalmasına yol açabilir.

İlaç hazneye püskürtüldükten sonra inhalasyon gereksiz yere geciktirilmemelidir. İlacın bir kısmı zamanla cihazın iç yüzeyine çöker. Bu nedenle püskürtmeden sonra ağızlıktan gecikmeden nefes alınmalıdır.

Ağızlık dudaklarla tamamen kavranmalı ve hava ağızlığın çevresinden kaçmamalıdır. Nefes burundan değil ağız yoluyla haznenin içerisinden alınmalıdır.

Hazneye nefes verirken kullanılan modele dikkat edilmelidir. Valfli hazneler soluk verme havasını dışarı yönlendirebilir ancak uygulamaya başlamadan önce nefesin cihazdan uzakta verilmesi daha kontrollü bir teknik sağlar.

Hazne ile kullanılan inhalerin dozunu kişinin kendi kararıyla artırması doğru değildir. Hazne ilacın akciğerlere ulaştırılmasını kolaylaştırır ancak reçete edilen dozun değiştirilmesini gerektirmez.

Hazne Kullanımında Tek Derin Nefes mi, Birkaç Normal Nefes mi Alınmalıdır?

Ağızlıklı hazneyle ilaç almanın iki temel yöntemi bulunabilir. Cihazı doğru kullanabilen yetişkinlerde genellikle tek yavaş ve derin nefes yöntemi tercih edilir. İlaç hazneye püskürtüldükten sonra kişi yavaşça ve mümkün olduğunca derin nefes alır, ardından nefesini yaklaşık 10 saniye tutar.

Derin inhalasyon yapmakta zorlanan bazı kişilerde ise bir püskürtmeden sonra ağızlık ağızda tutularak birkaç normal nefes alınabilir. Gerekli nefes sayısı haznenin marka ve modeline göre değişebilir; bu nedenle cihazın kullanım kılavuzunda belirtilen sayı esas alınmalıdır.

Her iki yöntemde de temel kural değişmez: her püskürtme ayrı uygulanmalıdır. İki veya daha fazla dozun hazneye aynı anda sıkılması doğru değildir.

Haznenin valfinden ıslık veya benzeri bir uyarı sesi geliyorsa bu genellikle nefesin fazla hızlı alındığını gösterebilir. Böyle bir durumda inhalasyon daha yavaş yapılmalıdır.

Ağızlıklı Hazne Nasıl Temizlenmeli ve Ne Zaman Değiştirilmelidir?

Haznelerin temizlik yöntemi marka ve modele göre farklılık gösterebilir. Bu nedenle üreticinin temizlik talimatı öncelikli olmalıdır. Birçok klasik plastik haznede belirli aralıklarla ılık su ve az miktarda hafif bulaşık deterjanı kullanılarak temizlik önerilir.

Haznenin iç yüzeyi bez, sünger veya fırçayla sert şekilde ovalanmamalıdır. Plastik haznelerde oluşabilen statik elektrik ilaç parçacıklarının iç yüzeye yapışmasına neden olabilir; iç yüzeyin ovalanması statik yükü artırabilir.

Bazı haznelerde deterjanla yıkama sonrasında durulamadan havada kurumaya bırakılması önerilirken bazı modellerde durulama gerekir. Aynı şekilde bazı hazneler bulaşık makinesinde yıkanabilirken diğerleri yıkanamaz. Bu nedenle farklı bir cihazın temizleme önerisi doğrudan kendi haznenize uygulanmamalıdır.

Hazne yıkandıktan sonra mümkünse kendi kendine tamamen kurumaya bırakılmalıdır. İç kısmı havlu veya kağıt peçeteyle ovalayarak kurutmak önerilmez.

Haznede çatlak, belirgin deformasyon, ağızlıkta hasar veya valfin düzgün hareket etmemesi fark edilirse cihaz değiştirilmelidir. Ayrıca üreticinin belirlediği kullanım ömrü tamamlandığında görünür bir sorun bulunmasa bile yenileme gerekebilir.

Ağızlıklı Hazne Kullanımında Sık Yapılan Hatalar

En sık yapılan hatalardan biri hazneye iki veya daha fazla püskürtmenin arka arkaya yapılmasıdır. Her püskürtme ayrı bir inhalasyon olarak uygulanmalıdır.

İlacı hazneye sıktıktan sonra uzun süre beklemek de doğru değildir. Aerosol parçacıkları zamanla haznenin duvarlarına yerleşebilir. Püskürtme ile inhalasyon arasında gereksiz gecikme olmamalıdır.

Nefesi çok hızlı almak, ağızlığı dudaklarla tam kavramamak ve nefesi burundan almak ilacın doğru solunmasını engelleyebilir. Yavaş ve derin inhalasyon daha uygun bir tekniktir.

İnhaleri hazneye gevşek takmak da aerosolün bir bölümünün dışarı kaçmasına neden olabilir. İnhaler ağızlığı haznenin girişine tam oturmalıdır.

Haznenin içini bezle kuvvetli şekilde silmek veya yıkandıktan sonra havluyla kurulamak plastik yüzeyde statik elektrik oluşumunu artırabilir. Temizlik ve kurutma konusunda cihazın üretici talimatı takip edilmelidir.

Kortikosteroid içeren inhaler kullanıldıktan sonra ağzın çalkalanmaması da kaçınılması gereken hatalardan biridir. Hazne kullanılması ağız çalkalama gereksinimini tamamen ortadan kaldırmaz.

Yetişkinlerde Ağızlıklı Hazne Kullanma Yöntemi Hakkında Sık Sorulan Sorular

Hazneye kaç fıs ilaç sıkılmalıdır? Her uygulamada hazneye yalnızca bir püskürtme yapılmalıdır. İki veya daha fazla doz reçete edilmişse her püskürtme ayrı ayrı uygulanır.

Hazneye ilaç sıkıldıktan sonra beklenir mi? Hayır. İlaç hazneye püskürtüldükten sonra gereksiz bekleme yapılmadan inhalasyona başlanmalıdır.

Ağızlıklı hazneden nefes hızlı mı alınmalıdır? Genellikle hayır. Basınçlı ölçülü doz inhaler ve hazne kullanımında nefes yavaş ve derin alınmalıdır. Bazı hazneler çok hızlı nefes alındığında uyarı sesi çıkarabilir.

Hazne kullanırken nefes kaç saniye tutulmalıdır? Tek derin nefes yöntemi kullanılıyorsa inhalasyondan sonra nefes mümkünse yaklaşık 10 saniye veya rahatça tutulabildiği kadar tutulmalıdır.

Hazneden birkaç kez normal nefes alınabilir mi? Evet. Tek derin inhalasyonu yapamayan kişilerde cihazın talimatına uygun olarak bir püskürtmeden sonra birkaç normal nefes alınabilir.

Ağızlıklı hazne bütün inhalerlerle kullanılabilir mi? Hayır. Hazne esas olarak uyumlu basınçlı ölçülü doz inhalerlerle kullanılır. Diskus, Turbuhaler, Ellipta ve kapsüllü kuru toz inhalerler hazneyle kullanılmaz.

Hazne her kullanımdan sonra yıkanmalı mı? Genellikle her kullanımdan sonra yıkama gerekmez. Temizlik sıklığı haznenin marka ve modeline göre değişir ve üretici talimatı esas alınmalıdır.

Hazne kullanıldıktan sonra ağız çalkalanmalı mı? Kullanılan inhaler kortikosteroid içeriyorsa uygulamadan sonra ağız suyla çalkalanmalı ve su tükürülmelidir.

Doğru Hazne Kullanımı İnhaler Tedavisini Kolaylaştırır

Yetişkinlerde ağızlıklı hazne kullanma yönteminin temelini inhalerin hazneye doğru yerleştirilmesi, her seferinde yalnızca bir doz püskürtülmesi, ilacın ardından gecikmeden yavaş ve derin nefes alınması ve mümkünse nefesin yaklaşık 10 saniye tutulması oluşturur. Birden fazla püskürtme gerekiyorsa her doz için işlem baştan tekrarlanmalıdır.

Hazne özellikle püskürtme ile nefes alma koordinasyonunda zorlanan kişilerde inhaler kullanımını kolaylaştırabilir. Ancak cihazın doğru kullanılması ve düzenli bakımının yapılması gerekir. İlaç düzenli kullanılmasına rağmen solunum yakınmaları devam ediyorsa doz kişinin kendi kararıyla artırılmamalı; inhaler ve hazne tekniği doktor, hemşire veya eczacı tarafından yeniden değerlendirilmelidir.