Yetişkinlerde Diskus kullanma yöntemi, kuru toz halindeki inhaler ilacın akciğerlere yeterli miktarda ulaşabilmesi için doğru uygulanmalıdır. Diskus, içerisinde önceden hazırlanmış çok sayıda doz bulunan kuru toz inhaler cihazıdır. Cihaz açıldıktan sonra doz kolu sonuna kadar hareket ettirilerek bir doz hazırlanır ve ilaç ağızlıktan derin bir nefes alınarak solunur.
Diskus kullanımında inhalere basılması ile nefes alma hareketinin aynı anda yapılmasına gerek yoktur. Bunun yerine doz önceden hazırlanır, nefes cihazdan uzakta verilir ve ağızlık dudaklarla tamamen kavrandıktan sonra kararlı ve derin bir nefes alınır. İnhalasyon tamamlandıktan sonra nefes yaklaşık 10 saniye veya rahatça tutulabildiği kadar tutulur. Diskus kuru toz inhaler olduğu için cihazın içine nefes verilmemesi ve kuru tutulması da önemlidir. Resmî Diskus/Accuhaler kullanım talimatlarında aynı uygulama basamakları önerilmektedir.
Diskus Nedir ve Nasıl Çalışır?
Diskus, ilacın ayrı dozlar halinde cihaz içerisinde saklandığı çok dozlu bir kuru toz inhaler sistemidir. Bazı ülkelerde aynı cihaz yapısı Accuhaler adıyla da kullanılmaktadır. Cihazın içinde ilaç dozlarının bulunduğu blister şerit yer alır. Doz kolu her hareket ettirildiğinde bir blister açılır ve içerisindeki kuru toz ilaç inhalasyon için hazır hale gelir.
Diskus bir ilaç adı değildir. Aynı cihaz sistemi bronş genişletici ilaçlar, inhaler kortikosteroidler veya farklı etkin maddelerin kombinasyonlarını içeren ürünlerde kullanılabilir. Bu nedenle ilacın hangi dozda ve ne sıklıkta kullanılacağı reçete edilen ürüne göre değişir.
Diskus’ta ilacı dışarı püskürten basınçlı gaz bulunmaz. İlaç, kişinin ağızlıktan aldığı nefesle cihazdan ayrılır ve solunum yollarına taşınır. Bu nedenle Diskus ile spacer veya ara hazne kullanılmaz.
Cihaz üzerinde kalan ilaç miktarını gösteren bir doz sayacı bulunur. Her yeni doz hazırlandığında sayaç bir sayı azalır. Böylece inhalerin ne zaman yenilenmesi gerektiği takip edilebilir.
Yetişkinlerde Diskus Nasıl Kullanılır?
Diskus kullanırken işlemlerin doğru sırayla yapılması önemlidir. Kullanılan ilacın kendi prospektüsünde farklı veya ek bir öneri bulunuyorsa ürünün kullanım talimatı öncelikli olmalıdır.
- Doz sayacını kontrol edin. Cihazda kullanılabilir doz bulunduğundan emin olun. Sayaç sıfırı gösteriyorsa yeni inhaler kullanılmalıdır.
- Diskus’u açın. Cihazın dış kısmını bir elinizle tutun ve diğer elinizin başparmağını başparmak yuvasına yerleştirin. Başparmak yuvasını gidebildiği kadar dışarı doğru hareket ettirin. Ağızlık ve doz kolu görünür hale gelir.
- Dozu hazırlayın. Ağızlık size dönük olacak şekilde cihazı tutun. Doz kolunu sizden uzağa doğru sonuna kadar itin. Bir klik sesi duyulduğunda tek doz kullanıma hazırdır. Doz kolunu gereksiz yere hareket ettirmeyin; her hareket yeni bir blisterin açılmasına ve kullanılmayan ilacın boşa gitmesine neden olabilir.
- Nefesinizi cihazdan uzakta verin. Diskus’u ağzınıza yerleştirmeden önce rahatça verebildiğiniz kadar nefesinizi dışarı verin. Nefesi kesinlikle cihazın içine vermeyin.
- Ağızlığı dudaklarınızla tamamen kavrayın. Dudaklarınız ağızlık çevresinde boşluk bırakmamalıdır. Nefesi burundan değil cihazın ağızlığından alın.
- Kararlı ve derin nefes alın. Diskus üzerinden ağız yoluyla mümkün olduğunca derin ve kesintisiz bir nefes alın. Resmî kullanım talimatında nefesin “steadily and deeply”, yani kararlı ve derin şekilde alınması önerilmektedir.
- Cihazı ağzınızdan çıkarın ve nefesinizi tutun. Nefesinizi yaklaşık 10 saniye veya rahatça tutabildiğiniz süre boyunca tutun.
- Nefesi yavaşça verin. Nefesinizi Diskus’tan uzakta verin.
- Cihazı kapatın. Başparmak yuvasını başlangıç konumuna doğru geri hareket ettirin. Cihaz kapanırken klik sesi duyulur ve doz kolu otomatik olarak başlangıç konumuna döner.
- Kortikosteroid içeren ilaç kullanıyorsanız ağzınızı çalkalayın. Ağzınızı suyla çalkalayın ve suyu yutmadan tükürün. Dişlerin fırçalanması da tercih edilebilir.
| Uygulama aşaması | Doğru teknik |
|---|---|
| Cihazın açılması | Başparmak yuvası sonuna kadar hareket ettirilir |
| Doz hazırlama | Doz kolu klik sesi duyulana kadar ileri itilir |
| İlk nefes | Cihazdan uzakta dışarı verilir |
| Ağızlık | Dudaklarla tamamen kavranır |
| Nefes alma | Ağızdan kararlı ve derin yapılır |
| Nefesi tutma | Yaklaşık 10 saniye veya rahat edilen süre |
| Kullanım sonrası | Cihaz tamamen kapatılır |
| Doz takibi | Cihaz üzerindeki sayaç kontrol edilir |
| Kortikosteroid içeriyorsa | Ağız çalkalanır ve su tükürülür |
Diskus’tan Doğru Nefes Nasıl Alınmalıdır?
Diskus kuru toz inhaler olduğu için doğru nefes alma tekniği tedavinin önemli bir parçasıdır. İnhalasyondan önce mümkün olduğunca rahat şekilde nefes verilmeli ancak bu işlem kesinlikle cihazın içine yapılmamalıdır. Ardından ağızlık dudaklarla tamamen kavranmalı ve nefes doğrudan Diskus üzerinden alınmalıdır.
Diskus kullanımında nefes kararlı ve derin olmalıdır. Çok yüzeysel bir inhalasyon ilacın yeterli miktarda solunum yollarına taşınmasını engelleyebilir. Nefes yalnızca ağızdan alınmalı, burundan nefes çekilmemelidir.
Derin inhalasyon tamamlandıktan sonra Diskus ağızdan çıkarılmalı ve nefes mümkünse yaklaşık 10 saniye tutulmalıdır. Kişi 10 saniye nefesini tutamıyorsa kendisini zorlamamalı, rahatça yapabildiği süre boyunca nefesini tutmalıdır. Daha sonra nefes yavaşça ve cihazdan uzakta verilmelidir.
Diskus içerisindeki ilaç miktarı oldukça az olduğundan inhalasyon sırasında belirgin bir toz veya tat hissedilmeyebilir. Cihaz doğru kullanıldığı halde ilacın hissedilmemesi mümkündür. Bu nedenle yalnızca ilaç tadı gelmediği için ek doz alınmamalıdır.
Diskus Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Diskus’ta doz kolu yalnızca ilaç alınacağı zaman hareket ettirilmelidir. Kol her sonuna kadar itildiğinde cihaz içerisindeki yeni bir blister açılır. Doz hazırlanıp inhalasyon yapılmazsa bu ilaç daha sonra kullanılamaz ve boşa gider. Bu nedenle doz koluyla gereksiz yere oynanmamalıdır.
Cihazın içine nefes verilmemesi önemlidir. Diskus kuru toz içerdiği için solunum havasındaki nem cihazın içerisindeki ilacı etkileyebilir. Doğru uygulama sırası; önce Diskus’tan uzakta nefes vermek, ardından ağızlığı dudaklarla kavrayarak ilacı solumaktır.
Diskus çalkalanmaz. Sprey inhalerlerden edinilmiş “kullanmadan önce çalkalama” alışkanlığı Diskus için gerekli değildir. Doz yalnızca doz kolunun hareket ettirilmesiyle hazırlanır.
Diskus ile spacer, maskeli hazne veya ağızlıklı hazne kullanılmaz. Cihaz doğrudan ağızdan nefes alınarak kullanılır. Diskus’u doğru kullanmakta zorlanan veya yeterli inhalasyon yapamayan kişilerde cihaz seçimi doktor tarafından yeniden değerlendirilebilir.
Kullanılan Diskus ilacının rahatlatıcı mı yoksa düzenli koruyucu tedavi amacıyla mı verildiği bilinmelidir. Her Diskus ani gelişen nefes darlığını gidermek amacıyla kullanılmaz. İlacın ne zaman kullanılacağı reçeteye ve doktor tarafından verilen tedavi planına göre belirlenmelidir.
Diskus Nasıl Temizlenmeli ve Doz Sayacı Nasıl Takip Edilmelidir?
Diskus kuru tutulmalıdır. Ağızlığın dış kısmında görünür kir veya toz oluşursa kuru ve temiz bir bez ya da mendille silinebilir. Cihaz suyla yıkanmamalı, suya batırılmamalı ve iç kısmına sıvı kaçırılmamalıdır. Kullanılmadığı zaman tamamen kapalı tutulması gerekir. Resmî kullanım bilgilerinde de Diskus’un kuru ve kapalı tutulması önerilmektedir.
Cihaz açılmaya veya parçalarına ayrılmaya çalışılmamalıdır. Ağızlığın içine herhangi bir cisim sokmak veya doz mekanizmasını zorlamak cihazın bozulmasına neden olabilir.
Diskus üzerindeki doz sayacı kalan ilaç miktarını gösterir. Her doz kolu hareket ettirildiğinde sayaç bir sayı azalır. Bazı Diskus modellerinde son birkaç doz farklı renklerle gösterilerek cihazın yakında biteceği hatırlatılır.
Doz sayacı sıfıra ulaştığında inhaler boş kabul edilmeli ve yeni cihaz kullanılmalıdır. Cihazın sallandığında ses çıkarması veya ağızlıkta ilaç görülmesi, kullanılabilir doz kaldığını gösteren güvenilir yöntemler değildir. Düzenli tedavi kullanan kişilerde ilaç tamamen bitmeden yenisinin temin edilmesi tedavinin kesintiye uğramasını önleyebilir.
Diskus Kullanımında Sık Yapılan Hatalar
Diskus kullanımında sık yapılan hatalardan biri doz kolunun tam olarak son noktaya kadar hareket ettirilmemesidir. Doz kolu klik sesi duyulana kadar ilerletilmelidir. Bunun tersine kolu gereksiz yere tekrar tekrar hareket ettirmek de ilaç dozlarının boşa gitmesine neden olur.
Nefesin cihazın içine verilmesi, inhalasyon öncesinde yeterince nefes vermemek, ağızlığı dudaklarla tam kavramamak ve nefesi burundan almak diğer sık görülen hatalardır. Doğru teknikte nefes cihazdan uzakta verilir ve inhalasyon yalnızca ağız yoluyla gerçekleştirilir.
Çok kısa veya yüzeysel nefes almak ilacın akciğerlere ulaşmasını azaltabilir. Diskus üzerinden nefes kararlı ve derin alınmalı, inhalasyon tamamlandıktan sonra nefes hemen dışarı verilmemelidir.
İlacın tadını hissetmeyince aynı dozu tekrar almak da doğru değildir. Diskus’taki kuru toz miktarı küçük olduğundan kişi ilacı hiç hissetmeyebilir. Kullanım basamakları doğru tamamlandıysa doktorun önerdiğinden fazla doz kullanılmamalıdır.
Kortikosteroid içeren Diskus kullanımından sonra ağzın çalkalanmaması da sık karşılaşılan hatalardandır. Ağız çalkalama, ağızda pamukçuk ve ses kısıklığı gibi lokal yan etkilerin azaltılmasına yardımcı olur.
Yetişkinlerde Diskus Kullanma Yöntemi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Diskus kullanılmadan önce çalkalanır mı? Hayır. Diskus’un çalkalanmasına gerek yoktur. Doz, cihaz açıldıktan sonra doz kolunun sonuna kadar hareket ettirilmesiyle hazırlanır.
Diskus’ta klik sesi ne anlama gelir? Doz kolu son noktaya ulaştığında duyulan klik sesi bir dozun inhalasyona hazır hale getirildiğini gösterir.
Diskus’tan nasıl nefes alınmalıdır? Önce nefes cihazdan uzakta verilmeli, ardından ağızlık dudaklarla tamamen kavranarak ağızdan kararlı ve derin bir nefes alınmalıdır.
Diskus’un içine nefes verilir mi? Hayır. Diskus kuru toz inhaler olduğu için cihazın içine nefes verilmemelidir. İnhalasyon öncesinde ve sonrasında nefes cihazdan uzakta verilmelidir.
Diskus kullanırken nefes kaç saniye tutulmalıdır? İnhalasyondan sonra nefes yaklaşık 10 saniye veya kişinin rahatça tutabildiği süre boyunca tutulmalıdır.
Diskus ile spacer veya hazne kullanılır mı? Hayır. Diskus doğrudan ağızdan nefes alınarak kullanılan kuru toz inhalerdir ve spacer veya ara hazne ile kullanılmaz.
Diskus’ta ilacın tadının gelmemesi normal midir? Evet. Diskus doğru kullanılsa bile kuru toz ilacın tadı veya varlığı hissedilmeyebilir. Yalnızca ilaç hissedilmediği için ek doz alınmamalıdır.
Diskus’un bittiği nasıl anlaşılır? Cihazdaki doz sayacı takip edilmelidir. Sayaç sıfıra ulaştığında kullanılabilir ilaç kalmamıştır ve yeni inhaler kullanılmalıdır.
Doğru Diskus Tekniği Tedavinin Etkinliğini Destekler
Yetişkinlerde Diskus kullanma yönteminde temel uygulama; cihazın tamamen açılması, doz kolunun klik sesi duyulana kadar sonuna kadar hareket ettirilmesi, nefesin cihazdan uzakta verilmesi ve ardından ağızlıktan kararlı ve derin bir nefes alınmasıdır. İnhalasyon sonrasında nefes mümkün olduğunca yaklaşık 10 saniye tutulmalı ve cihaz kullanımın ardından tamamen kapatılmalıdır.
Diskus’un doğru kullanılması reçete edilen ilacın solunum yollarına yeterli miktarda ulaşmasına yardımcı olur. Tedavi düzenli uygulanmasına rağmen öksürük, hışıltı veya nefes darlığı devam ediyorsa ilaç dozu kişinin kendi kararıyla artırılmamalıdır. Öncelikle Diskus kullanım tekniğinin, tedaviye uyumun ve kullanılan inhaler cihazının kişiye uygunluğunun sağlık profesyoneli tarafından değerlendirilmesi gerekir.
