Yetişkinlerde Ellipta kullanma yöntemi, kuru toz halindeki inhaler ilacın solunum yollarına doğru şekilde ulaşabilmesi açısından önemlidir. Ellipta, içerisinde önceden hazırlanmış çok sayıda doz bulunan kuru toz inhaler sistemidir. Cihazın kapağı tamamen açıldığında bir doz otomatik olarak kullanıma hazırlanır; ayrıca kapsül yerleştirmek, düğmeye basmak veya cihazı çalkalamak gerekmez.
Ellipta kullanımında kapağın yalnızca ilaç alınacağı zaman açılması, nefesin cihazdan uzakta verilmesi, ağızlığın dudaklarla tamamen kavranması ve ardından tek, uzun, kararlı ve derin bir nefes alınması gerekir. Ağızlığın yanındaki hava girişinin parmaklarla kapatılmaması da önemlidir. İnhalasyon sonrasında nefes mümkün olduğunca birkaç saniye tutulmalı ve daha sonra yavaşça verilmelidir. Resmî Ellipta kullanım talimatlarında da aynı uygulama sırası tarif edilmektedir.
Ellipta bir cihaz sistemidir ve farklı etkin maddeleri içeren ilaçlarla kullanılabilir. Bu nedenle her Ellipta aynı hastalık için kullanılmaz ve kullanım sıklıkları birbirinden farklı olabilir. Hangi Ellipta ürününün hangi dozda ve ne sıklıkta kullanılacağı doktor tarafından belirlenmelidir.
Ellipta Nedir ve Nasıl Çalışır?
Ellipta, ilacı kuru toz halinde içeren çok dozlu bir inhaler cihazıdır. Her doz cihazın içinde önceden hazırlanmış olarak bulunur. Kullanıcı kapağı aşağı doğru tamamen açtığında tek doz otomatik olarak inhalasyona hazır hale gelir ve doz sayacı bir sayı azalır.
Ellipta’da ilacı dışarı püskürten basınçlı bir gaz bulunmaz. İlaç, kişinin ağızlıktan aldığı nefesin oluşturduğu hava akımıyla cihazdan ayrılarak solunum yollarına taşınır. Bu nedenle Ellipta kullanırken sprey inhalerlerde olduğu gibi inhalere basma ve nefes alma hareketinin eş zamanlı yapılmasına gerek yoktur.
Cihazın kapağı açılırken duyulan “klik” sesi dozun hazırlandığını gösterir. Doz sayacının da aynı anda bir sayı azalması gerekir. Klik sesi duyulmasına rağmen doz sayacı azalmıyorsa cihazın ilaç vermeyebileceği belirtilmektedir ve böyle bir durumda inhalerin eczacı tarafından kontrol edilmesi gerekir.
Ellipta çalkalanmaz. Kullanımdan önce veya doz hazırlandıktan sonra cihazı sallamak kullanım tekniğinin bir parçası değildir.
Yetişkinlerde Ellipta Nasıl Kullanılır?
Ellipta kullanırken işlemlerin doğru sırayla yapılması gerekir. Kullanılan ürünün kendi kullanma talimatında ek bir öneri varsa ürün bilgisi öncelikli olarak dikkate alınmalıdır.
- Doz sayacını kontrol edin. Cihazın üzerinde kullanılabilir doz bulunduğundan emin olun. Sayaç sıfırı gösteriyorsa inhaler kullanılmamalıdır.
- İnhalasyona hazır olduğunuzda kapağı açın. Ellipta’nın kapağını aşağı doğru sonuna kadar kaydırın. Bir klik sesi duyulur ve doz sayacı bir sayı azalır. Bu işlem bir doz ilacı otomatik olarak hazırlar.
- Cihazı çalkalamayın. Ellipta’nın doz hazırlama mekanizması kapağın açılmasıyla çalışır; kullanmadan önce sallanması gerekmez.
- Nefesinizi cihazdan uzakta verin. Ellipta’yı ağzınıza yerleştirmeden önce rahatça verebildiğiniz kadar nefesinizi dışarı verin. Nefes kesinlikle cihazın içine verilmemelidir.
- Ağızlığı dudaklarınızla kavrayın. Ağızlığı dudaklarınızın arasına yerleştirin ve dudaklarınızı çevresine sıkıca kapatın. Ağızlığın yanındaki hava girişinin parmaklarınızla kapanmadığından emin olun.
- Uzun, kararlı ve derin nefes alın. Ağız yoluyla tek bir uzun, kesintisiz ve derin nefes alın. Nefesi burundan almamaya dikkat edin.
- Nefesinizi tutun. Ellipta’yı ağzınızdan çıkarın ve nefesinizi mümkün olduğunca, tercihen en az 3–4 saniye tutun.
- Nefesi yavaşça verin. Nefesinizi cihazdan uzakta yavaş ve sakin şekilde dışarı verin.
- Cihazı kapatın. Kapağı yukarı doğru sonuna kadar kaydırarak ağızlığı kapatın.
- Gerekiyorsa ağzınızı çalkalayın. Kullandığınız Ellipta inhaler kortikosteroid içeriyorsa uygulama sonrasında ağzınızı suyla çalkalayın ve suyu yutmadan tükürün.
Resmî kullanım talimatlarında Ellipta’dan tek, uzun, kararlı ve derin bir nefes alınması, ardından nefesin mümkün olduğunca ve en az 3–4 saniye tutulması önerilmektedir.
| Uygulama aşaması | Doğru teknik |
|---|---|
| Doz hazırlama | Kapak tamamen açılır ve klik sesi duyulur |
| Doz sayacı | Kapak açıldığında bir sayı azalır |
| Çalkalama | Ellipta çalkalanmaz |
| İlk nefes | Cihazdan uzakta dışarı verilir |
| Ağızlık | Dudaklarla tamamen kavranır |
| Hava girişi | Parmaklarla kapatılmaz |
| Nefes alma | Tek, uzun, kararlı ve derin yapılır |
| Nefesi tutma | Mümkünse en az 3–4 saniye |
| Kullanım sonrası | Kapak tamamen kapatılır |
| Kortikosteroid içeriyorsa | Ağız çalkalanır ve su tükürülür |
Ellipta Kullanırken Nelere Dikkat Edilmelidir?
Ellipta’nın kapağı yalnızca ilaç kullanılacağı zaman açılmalıdır. Kapak tamamen açıldığında bir doz hazırlanır. Cihaz açıldıktan sonra ilaç solunmadan kapak yeniden kapatılırsa hazırlanmış doz kaybedilir ve daha sonra kullanılamaz. Ancak bu kayıp doz cihazın içinde güvenli şekilde tutulur ve bir sonraki inhalasyonda yanlışlıkla çift doz alınmasına neden olmaz.
Nefesin cihazın içine verilmemesi önemlidir. Ellipta kuru toz inhaler olduğu için inhalasyondan önce nefes cihazdan uzakta verilmelidir. Ağızlık dudaklarla tamamen kavrandıktan sonra doğrudan cihazdan nefes alınır.
Cihaz kullanılırken ağızlığın yanında bulunan hava girişinin kapatılmaması gerekir. Ellipta elde tutulurken parmakların hava girişinin üzerine gelmesi, cihaz içerisindeki hava akımını etkileyebilir.
İnhalasyon sırasında tek, uzun ve derin bir nefes alınmalıdır. Kısa ve yüzeysel nefes almak yerine akciğerlerin rahatça doldurulabileceği kadar kesintisiz bir inhalasyon yapılmalıdır.
Ellipta’dan ilacı aldıktan sonra ağızda belirgin bir tat veya toz hissedilmeyebilir. Bu durum ilacın alınmadığını göstermez. Kullanım talimatına göre cihaz doğru kullanıldığı halde ilaç hissedilmeyebilir veya tadı alınmayabilir. Bu nedenle yalnızca ilaç hissedilmediği için ek doz kullanılmamalıdır.
Ellipta spacer veya ara hazne ile kullanılmaz. Cihaz kuru toz inhaler olduğu için ilaç doğrudan ağızlıktan solunur. Ellipta’yı doğru kullanmakta zorlanan kişilerde cihaza hazne eklemek yerine inhaler seçiminin sağlık profesyoneli tarafından yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Ellipta Kullanımında Sık Yapılan Hatalar
En sık yapılan hatalardan biri kapağın inhalasyondan çok önce açılmasıdır. Ellipta’nın kapağının açılması yalnızca cihazı açmaz; aynı zamanda yeni bir dozu hazırlar. Bu nedenle kişi ilacı hemen kullanmayacaksa kapağı açmamalıdır.
Cihazı alışkanlıkla çalkalamak da gereksiz bir uygulamadır. Ellipta kullanım öncesinde çalkalanmaz. Başka inhaler cihazlarının kullanım teknikleri Ellipta’ya uygulanmamalıdır.
Nefesi ağızlığın içine vermek, ağızlığı dudaklarla tam kavramamak ve hava girişini parmaklarla kapatmak doğru inhalasyonu bozabilecek diğer hatalardır. Kullanıcı önce nefesini cihazdan uzakta vermeli, ardından ağızlığı kavrayarak tek ve derin bir inhalasyon yapmalıdır.
Çok kısa ve yüzeysel nefes almak da ilacın solunum yollarına yeterli miktarda ulaşmasını etkileyebilir. Ellipta’da inhalasyon uzun, kararlı ve derin olmalıdır. Nefes alındıktan hemen sonra dışarı verilmesi yerine mümkün olduğunca birkaç saniye tutulmalıdır.
Bir başka hata, ilacın tadı gelmediğinde kapağı yeniden açarak ek doz almaktır. İlacın hissedilmemesi normal olabilir. Doz sayacı bir azalmış ve kullanım basamakları doğru uygulanmışsa doktorun önerdiğinden fazla doz kullanılmamalıdır.
Kortikosteroid içeren Ellipta ürünlerinden sonra ağız çalkalama işleminin ihmal edilmesi ağız ve boğazda lokal yan etkilerin gelişme riskini artırabilir. Bu tür ürünlerden sonra suyla ağız çalkalanmalı ve kullanılan su yutulmamalıdır.
Ellipta Nasıl Temizlenmeli, Saklanmalı ve Dozu Nasıl Takip Edilmelidir?
Ellipta kuru tutulmalıdır. Ağızlığın temizlenmesi gerekiyorsa kuru bir bez veya kuru kağıt mendil kullanılabilir. Ağızlık suyla yıkanmamalı, cihaz suyun içine sokulmamalı ve inhalerin içerisine sıvı kaçırılmamalıdır. Resmî ürün bilgilerinde de ağızlığın kapağı kapatmadan önce kuru mendille temizlenebileceği belirtilmektedir.
Kullanım tamamlandıktan sonra kapak yukarı doğru sonuna kadar kaydırılarak ağızlık tamamen kapatılmalıdır. Cihaz ürünün kullanma talimatında belirtilen sıcaklık ve saklama koşullarında, kuru bir yerde muhafaza edilmelidir.
Ellipta üzerinde kalan ilaç miktarını gösteren bir doz sayacı bulunur. Kapak her tamamen açıldığında sayaç bir sayı azalır. Bu nedenle inhalerde ne kadar ilaç kaldığını anlamak için cihazı sallamak veya başka bir yöntem kullanmak yerine doz sayacı takip edilmelidir.
Sayaç son dozlara yaklaşıldığında kırmızı işaret veya kırmızı alan gösterebilir. Sayaç sıfıra geldiğinde cihazda kullanılabilecek doz kalmamıştır. Düzenli tedavi alan kişilerde inhalerin tamamen bitmesi beklenmeden yenisinin temin edilmesi tedavinin kesintiye uğramasını önleyebilir.
Klik sesi duyulmasına rağmen sayaç bir sayı azalmıyorsa cihaz kullanılmaya devam edilmemeli ve eczacıya danışılmalıdır.
Yetişkinlerde Ellipta Kullanma Yöntemi Hakkında Sık Sorulan Sorular
Ellipta kullanılmadan önce çalkalanır mı? Hayır. Ellipta çalkalanmaz. Tek doz, kapağın aşağı doğru tamamen açılması ve klik sesi duyulmasıyla otomatik olarak hazırlanır.
Ellipta’da klik sesi ne anlama gelir? Kapak tamamen açıldığında duyulan klik sesi dozun hazırlandığını gösterir. Aynı anda doz sayacının bir sayı azalması gerekir.
Ellipta’dan nasıl nefes alınmalıdır? Önce nefes cihazdan uzakta verilmeli, ardından ağızlık dudaklarla tamamen kavranarak ağızdan tek, uzun, kararlı ve derin nefes alınmalıdır.
Ellipta’nın içine nefes verilir mi? Hayır. Ellipta kuru toz inhaler olduğu için nefes cihazın içine verilmemelidir. Nefes verme işlemi inhalasyondan önce ve sonra cihazdan uzakta yapılmalıdır.
Ellipta kullanırken hava deliği kapatılır mı? Hayır. Ağızlığın yanındaki hava girişinin parmaklarla kapatılmaması gerekir. Cihaz tutulurken hava akışının engellenmediğinden emin olunmalıdır.
Ellipta açılıp kullanılmadan kapatılırsa ne olur? Kapak tamamen açıldığında bir doz hazırlanır. İnhalasyon yapılmadan kapak kapatılırsa hazırlanan doz kaybedilir ve tekrar kullanılamaz.
Ellipta’da ilacın tadını hissetmemek normal midir? Evet. Cihaz doğru kullanıldığı halde ilacın tadı veya tozu hissedilmeyebilir. Yalnızca ilaç hissedilmediği için ek doz alınmamalıdır.
Ellipta kullandıktan sonra ağız çalkalanmalı mı? Kullanılan Ellipta inhaler kortikosteroid içeriyorsa uygulamadan sonra ağız suyla çalkalanmalı ve su yutulmadan tükürülmelidir.
Doğru Ellipta Tekniği Tedavinin Etkinliğini Destekler
Yetişkinlerde Ellipta kullanma yönteminde doğru tekniğin temelini cihazın yalnızca inhalasyona hazır olunduğunda açılması, nefesin cihazdan uzakta verilmesi, hava girişinin açık tutulması ve ağızlıktan tek, uzun, kararlı ve derin bir nefes alınması oluşturur. İnhalasyon sonrasında nefes mümkün olduğunca birkaç saniye tutulmalı ve cihaz tekrar tamamen kapatılmalıdır.
Ellipta’nın kullanımı kolay görünse de yanlış teknik ilacın solunum yollarına ulaşan miktarını etkileyebilir. Tedaviyi düzenli kullanmasına rağmen yakınmaları devam eden kişilerin ilaç dozunu kendi kendine değiştirmesi yerine inhaler kullanım tekniğinin ve tedavisinin doktor, hemşire veya eczacı tarafından yeniden değerlendirilmesi önemlidir.
