Doç. Dr. Şule Çağlayan Women Tv’de Çocuklarda Besin Alerjisini Anlatıyor

Daha önceki yıllara göre daha çok görüyoruz. Bilimsel çalışmalarda bunu gösteriyor. Tabii nedeni tam olarak bilinilmese de çevresel etkenler büyük ölçüde suçlanıyor. Bütün bu besinlerin işlenmesi, fabrikalarda birçok kimyasallarla karşılaşması, annenin hamilelikten bu yana bu gıdalara maruz kalması en çok tartışılan konulardır. Aynı şekilde çevresel etkenlerde hava kirliliği gibi ve yaşadığımız çevrede yeşil alanın az olması bile besin alerjisi nedenleri arasındadır. Çevresel kirlilik ve yediğimiz içtiğimiz gıdaların işlenmiş olması en önemli nedenleri bu artışın.

ÇOCUĞUMUZUN BESİN ALERJİSİ OLDUĞUNU NASIL ANLAYABİLİRİZ?

  • Besin alerjileri aslında çok geniş bir spektrum. Hem şikâyetler her yaş grubunda farklı hem de küçük yaşlardan daha ileri yaşlara kadar çeşitli farklı şikâyetlerle gelebiliyor hastalar.
  • Doğumdan itibaren bebekte olan cilt kuruluğu ve bu kuruluğun giderek artması, kuruluğa eşlik eden kol içlerinde dirsek arkalarında diz arkalarında kızarık pullu kaşıntılı alanların olması egzama belirtileridir. Egzama besin alerjisi ile birliktelik gösterebiliyor.
  • Yine yeni doğan dönemimden itibaren çocukta susturulamayan huzursuzluk, ağlama ve bununla beraber kakada kırmızı renkli parlak renkli kan, annelerin bize çok fazla başvurduğu kakasında mukus-balgam-sümüksü yapının olması, bununla beraber kakayı yaparken çocuk da huzursuzluk.
  • Büyüm eve gelişme geriliği
  • Kilo almanın yavaşlaması veya kilo alırken durması
  • Durdurulamayan kusmalar ve ishaller

Bütün bu sebepler besin alerjisini bizlere düşündürüyor.

BESİN ALERJİSİNE KARŞI NE YAPILMALI?

  • Ek gıdaya geçerken, besinleri denerken alerjik yakınmaları atlamamak için her bir besini tek tek vermeliler-karıştırmamalılar. Çünkü neden olduğunu o zaman anlayabilmeleri ailelerin güç oluyor. Hem de az miktarlar da başlayarak giderek artan 3 veya 4 günde çocuğun alması gereken porsiyona geçmeliler. O besini 3-4 gün tüketmede her hangi bir reaksiyona rastlamadıysak, herhangi bir sıkıntı yaratmadıysa diğer besinler eklenmeli. Yeni deneyeceğimiz yine tek başına ve farklı zaman da miktarı az şekilde artırılarak başlanabilir.

Tabi bu söylediğim şeyler 6. Aya kadar hiçbir sıkıntı yaşamayan sağlıklı bebekler içindir. Ama 6. aya kadar benim anlattığım bu dönemde biraz önce anlattığım şikâyetler olduysa, egzamaları olduysa kakada kan huzursuzluk büyüme gelişme geriliği mukus gibi çok belirgin alerji düşündüren yakınmalar olduysa hem daha önce çocuk alerji hekimi görmeli hem de ek gıdalara başlamadan önce herhangi bir besinle sıkıntı yaşarlar mı diye bu çocuklara testler yapılmalıdır. Ama tamamen sağlıklı çocuklarda da tek tek ve az miktarlarda giderek artan miktarlarda deneyerek ek gıdalara geçilmelidir.

EN ÇOK ALERJİ YAPAN BESİNLER HANGİLERİDİR?

  • Bu da çok önemli bir konu, en çok alerji yapan besinler; süt ve süt ürünleri, yoğurt, peynir, yumurta, balık, soya, buğday, kuru yemişler, balıkla beraber kabuklu deniz ürünleri bunlar sıklıkla proteinli grup alerji yapan besinlerdir.

Bunlar denenirken özellikle çocukta ve ailede alerjik bireyler varsa anne-baba da özellikle bizim için çok önemli, anne babada alerjik astım alerjik nezle daha önce tanı koyulmuş besin alerjileri varsa önce çocukların şikâyetleri olmasa bile bu gıdalara başlarken az miktarda başlayıp porsiyona geçene kadar 3-4 gün yavaş yavaş arttırmalılar.

BEBEK BESİN ALERJİSİNE NASIL TEPKİ VERİR?

  • O da aslında çok değişken eğer ciddi bir besin alerjisi varsa çocuk gıdayı ağzına aldıktan sonra iki saate kadar en geç hızlı reaksiyon olabilir. Bu 10-15 dk içerisinde bile olabilir.
  • Çocukta çok hızlı bir döküntü olabilir.
  • Arkasından çok hızlı kusma olabilir.
  • Hatta hapşırık, öksürük, nefes darlığı da olabilir.

Bunlar çok hızlı çıkan şikâyetlerdir. Ama besin alerjileri biraz önce de söylediğim gibi çok geniş bir spektrum, çok hızlı reaksiyon verenler yani eğer çocuğun o besine çok ciddi bir alerjisi varsa besin ağza verilir verilmez 10-15 dk içerisinde en geç iki saate kadar reaksiyon verir. Ama farklı türlerinde bir haftaya kadar, 15 güne kadar vücutta kızarıklıklar, egzama dediğimiz kol içleri-bacak arkalarında ki kızarıkların daha alevlenmesi, yavaş yavaş kakada ki mukusun artması, ishalin artması bunlar biraz daha geç ortaya çıkan reaksiyonlardır. Bunlar yeni alım yapılan besin 15 güne kadar takip edilmelidir.

KAKADAN GELEN MUKUS 2 GÜN SONRA GEÇTİ NE YAPMALIYIZ?

  • Mukus yine takip edilmelidir. Tekrarlayıcı bir seyir gösteriyor. Eğer geçtiyse geçmiş olsa bile en azından yine yeni bir gıda verildiğin bir hafta takip edilip hatta 15 gün takip edilip o gıdada sıkıntı olup olmadığı anlaşılmalıdır.
  • Mukusun her gün olmasını beklememeliyiz. Arada gördüğümüz mukus, arada gördüğümüz kan bizim için anlamlı ve onu takip etmeliyiz. Onu takip etmemiz gerek yeni bir besine başlamadan önce.

BEBEKLERDE TEST NE ZAMAN YAPTIRILABİLİR?

  • Aileler, bize 3 veya 5 yaşından önce test yapılamayacağı söylendi bize diyerek söylüyorlar. Bu çok yanlış bir bilgidir. Çünkü bu aslında besini anne karnından itibaren maruz kalıyoruz yani o çocuk anne karnından itibaren benim bu saydığım tüm besin alerjenlerle tanışıyor.
  • Anne süt vermeye devam ettiği sürece yediklerinden tüm alerjenler geçiyor zaten bu besinlere tepki verdiği için vücut bu şikâyetleri görüyoruz.
  • Bu besinlere vücut tepki verdiği için aynı şekilde de testlerde pozitif görüyoruz. Yani testleri ertelememize gerek yok.
  • Bir aylıktan itibaren besin alerjilerine yönelik test yapabiliyoruz.
  • Üç ayın altına, kliniğine göre karar veriyoruz. Ama besinlere çocuğun duyarlılığı varsa kesinlikle çıkıyor. Bu üç yaşından sonra yapılan testler daha çok solunum alerjen üç yaşından önce çok yapmıyoruz. Yani rutubet polen ev tozu gibi. Çünkü onlar zaman içerisinde duyarlılık gelişiyor. Testlerde de üç yaşından önce çok cevap vermiyor. Ama çocukta çok belirgin alerji varsa, mesela ev tozları daha erken gelişebilir. Yine vakalara göre onu da erkene çekebiliyoruz. Ama özellikle besin için çocuğun bulguları varsa kesinlikle değerlendirmemeliler. 0-6 ay arasında bu şikâyetler çıktıysa ek gıdaya geçmeden bu testleri yaptırmak çok kıymetli çünkü orda biz bazı besinlere alerjik olduğunu yakalarsak hiç onları denemeden çocuğu o reaksiyonların olduğu durumlara sokmadan onları diyetten çıkarıyoruz ve daha koruyucu oluyor. Ailelerde sıkıntı yaşamamış oluyor.

 

  • ALERJİ ANNE KARNINDA DA TETİKLENEBİLİYOR DİYEBİLİYOR MUYUZ?

Besinlere maruz kalmaya başlıyoruz. Tabii ki o besinlere verilen tepkiler doğumdan sonra yavaş yavaş maruz kaldıkça miktar arttıkça, süt ile daha fazla geçiyor. Tepkiler ay ay artıyor.

 

BAZEN DUYUYORUZ ANNE SÜTÜNE ALERJİSİ VAR DİYE, BU ANNENİN BESLENMESİYLE Mİ ALAKALIDIR?

  • Olabildiğince anneler katkı gıda maddelerinden uzak beslensinler.
  • İşlenmiş ürünleri emzirdikleri sürece tüketmemeliler.
  • Eğer çocuk da besin alerjisi geliştiyse en sık da; inek sütü ve yumurta ve çocuk anne sütünden geçen bu alerjenlere duyarlıysa anne sütünü kesmiyoruz ama anneye diyet yaptırıyoruz, sütün içerisinde ki bu alerjenlerinden uzaklaştırıyoruz. Bu alerjenlere maruz kalmamasını sağlıyoruz. Ama anne sütünü asla kesmiyoruz ve anneye diyet yaptırıyoruz.

 

DİYET KİŞİSEL Mİ? HER ANNEYE GÖRE DEĞİŞİYOR DEĞİL Mİ?

  • Her anneye ve her bebeğe göre değişiyor. Egzamalı bebeklerin diyetli farklı, kakada mukus kan olan bebeklerin farklıdır. Şikâyetlere göre biz bunları belirliyoruz.
  • Annenin diyeti, o an ne yediği bizlere çok iyi yol gösteriyor.

Artık son derece bilinçli olarak diyet listeleriyle anneler geliyorlar. Kaka da mukus gördüm vb. izlenimleri de bizlere yol gösteriyor. Bizde hem onlara sorarak hem de şüphelendiğimiz o asıl önemli besin alerjenlerini sürekli sorarak, şunu yedikten sonra herhangi bir reaksiyon oldu mu? vb. Her anne ve bebek için bunlar farklılık gösteriyor.

 

BESİN İNTOLERANSTA ŞİKÂYETLERİ İKİ AYDA GEÇİRMEK MÜMKÜN MÜ?

  • Onlarda hem besinin bilimsel olarak alerjini geçme yaşları var. Her çocuk için böyle bir şey olacak diye bir şey yok ama her besin için belirlenmiş zamanlar var. Mesela inek sütü, yumurta alerjilerinde genellikle ilk 3 yaşta zaten besini tolere ediyor. Mesela çocuk 4 aylıkken egzamayla geldiyse 2 ay diyet yapıp 6. Ay geçtiğinde öyle bir beklentimiz yok. Onu denememeliyiz. Çünkü çok ağır bir reaksiyonla karşılaşabiliriz. Geçmesini düşündüğümüz bir yaş değildir.
  • Kakada kan veya mukus ile gelindiğin de ve başka hiçbir şikâyetleri yoksa onlarda genelde 1-1,5 yaşlarında geçiyor. Ondan önce denemek çok mantıklı değildir.
  • Hastaya ve hasta takvimine göre bir plan yapıyoruz.
  • Deri testi, kan testi sonuçlarına göre bir takvim yapıyoruz.
  • Diyetlerden sonra kendi ilk olarak kontrolümüz altında ise denettiriyoruz.

ALERJİK ÇOCUKLARDA BÜYÜME DE GERİLİK OLABİLİYOR MU?

  • Alerjik çocuklar da evet büyüme geriliği oluyor. Çünkü bazı çocuklarda durdurulamayan kusmalar oluyor, durdurulamayan ishaller oluyor. Çocuklar çok huzursuz oluyor. Meme emmek istemiyor. Bunlarda büyüme ve gelişme geriliğine neden oluyor.
  • O besine yavaş yavaş duyarlılık geliştiyse almakta olduğu her ay kilo 500-700 gr alırken çok aşağı düşebiliyor biranda 100-150 gr gibi.
  • Büyüme ve gelişme besin alerjisinin neden olduğu durumlardan birisidir.

BAĞIŞIKLIK SİSTEMİNİ OLUMSUZ YÖNDE ETKİLİYOR MU?

  • Alerjik hastalıklar bağışıklık sistemi hastalığıdır. Birçok insan bu besinleri tüketiyor ancak bir grup hasta bunları vücuda zararlıymış gibi tepkiler veriyor. Buda bağışıklığın verdiği bir tepkidir. Alerjik çocuklarda özellikle zaman içerisinde besin alerjisi ağır seyrediyorsa tabii ki eşlik eden solunum alerjileri de oluyor.
  • Çocuklar daha kolay soğuk algınlığı kapabiliyorlar ve soğuk algınlıkları daha uzun ağır sürebiliyor.

Besin alerjisi olan hastalarımıza soruyoruz, özellikle böyle şikâyetleri varsa mutlaka onların bağışıklık açısından testlerini yapılıp değerlendiriyoruz.

0 cevaplar

Cevapla

Want to join the discussion?
Feel free to contribute!

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir